Afvallen met medicatie: werkt het echt?

De problemen van obesitas

Worstel je met overtollige kilo’s? Daarmee ben je in goed gezelschap, de meeste Nederlanders hebben er last van.

Een groeiende pandemie in cijfers [1,2]:

• 52,2% van de volwassenen in Nederland heeft overgewicht.
• 16% heeft obesitas.

Die extra kilo’s zijn meer dan alleen een hoog cijfer op de weegschaal. Zo verhoogt obesitas het risico op onder andere:

• Hart- en vaatziekten
• Diabetes type 2
• Sommige vormen van kanker
• Slaapapneu
• Lage rugklachten

Ook vermindert het je kwaliteit van leven [3]. En laten we eerlijk zijn: we willen uiteindelijk toch allemaal gewoon lekker in ons vel zitten en van het leven genieten? 

Daarnaast hebben mensen met overgewicht last van stigmatisering en kost het de maatschappij veel geld aan onder andere zorgkosten en een verminderde productiviteit, zo’n €79 miljard per jaar [4].

Oftewel: genoeg redenen om het overgewicht-tij te keren. 

In het kort: Obesitas is niet alleen een individueel probleem, maar een serieuze volksgezondheidscrisis met hoge kosten en grote gevolgen.

Waarom afvallen zó moeilijk is

Je probeert gezonder te leven. Minder eten, meer bewegen. Toch zie je nauwelijks resultaat, of komen de kilo’s er na verloop van tijd gewoon weer aan. Dat ligt niet aan gebrek aan discipline, maar aan je biologie.

Na gewichtsverlies vertraagt je stofwisseling, en stijgt het hongerhormoon ghreline [5]. Dit is een soort overlevingsmechanisme, waarbij je lichaam probeert terug te veren naar je oude gewicht.

Medicijnen om af te vallen kunnen dat biologische mechanisme tijdelijk doorbreken. Ze ondersteunen je brein en stofwisseling, waardoor je minder honger hebt en je langer verzadigd voelt.

Dat is niet een quick fix, maar een ondersteuning voor een duurzame leefstijlverandering. Denk aan gezonder gaan eten, meer bewegen en goed slapen. 

In het kort: Je biologie kan je tegenwerken, en medicatie kan je helpen om daar in te grijpen.

Waarom medicatie bij overgewicht steeds vaker wordt ingezet

Gezond eten, bewegen en gedragsverandering zijn de basis om een gezond gewicht te bereiken en behouden.

Helaas word je dit niet makkelijk gemaakt. We kunnen wel stellen: je wordt tegengewerkt. Veel mensen hebben last van:

• Een obesogene omgeving (denk aan lage prijzen van ongezonde producten, zittende beroepen, overal beschikbaarheid van fastfood en suikerhoudende dranken, en veel marketing van calorierijk eten).
• Terugval in oude gewoontes.
• Psychosociale stress, armoede of beperkte gezondheidsvaardigheden.

Dat maakt langdurig gewichtsverlies lastig. Medicijnen om af te vallen, zoals Ozempic, zijn dan geen luxe, maar een noodzakelijke aanvulling [6].

Dit geeft ook de complexiteit van obesitas aan. Het gaat om veel meer dan ‘even gezond eten’. Je hebt te maken met je biologie, met gangpaden vol ongezonde verleidingen, met schreeuwende marketing van de voedingsmiddelenindustrie, sociale druk, en talloze andere factoren.

In het kort: Niet iedereen redt het met alleen leefstijlinterventies. Medicatie biedt ondersteuning als het écht moeilijk wordt.

Hoe werkt medicatie voor afvallen?

De meeste nieuwe medicijnen, zoals Ozempic, Wegovy en Saxenda, zijn GLP-1-agonisten: ze bootsen het natuurlijke hongerremmende hormoon GLP-1 na. Door de medicatie voel je je voller en blijft je bloedsuikerspiegel stabiel, waardoor je automatisch minder eet [7]. 

Sommige nieuwe middelen, zoals Mounjaro, pakken zelfs twee hormonen tegelijk aan (GLP-1 en GIP), voor een extra krachtig effect.

Let op: deze afslankmedicatie werkt het beste in combinatie met een gezonde leefstijl. Als je je leefstijl niet aanpast, is het resultaat vaak tijdelijk.

In het kort: Medicatie zoals GLP-1-agonisten onderdrukken honger, stabiliseren je bloedsuiker en helpen je zo minder calorieën binnen te krijgen.

Wanneer kom je in aanmerking voor medicijnen om af te vallen?

Een arts kan overwegen om afvallen medicatie voor te schrijven bij:

• Een BMI ≥ 30 
• Een BMI ≥ 27 met aandoeningen zoals hoge bloeddruk of diabetes type 2

Niet iedereen komt in aanmerking. Je arts kijkt naar je gezondheid, leefstijl, medische voorgeschiedenis en wensen. Zwanger of van plan om dat te worden? Dan is medicatie voor gewichtsverlies niet geschikt. Ook als je borstvoeding geeft, kun je de medicatie niet gebruiken.

In het kort: Alleen bij medisch overgewicht kom je in aanmerking voor medicatie. Verder is het niet voor iedereen geschikt, bijvoorbeeld voor zwangere vrouwen.

Wat kun je verwachten van gewichtsverlies medicatie?

Allereerst is het goed om je te realiseren dat je een medicijn gebruikt, en niet een supplement. Je lichaam zal aan het medicijn moeten wennen en je kunt last krijgen van bijwerkingen (daarover lees je hieronder meer).

De gewichtsverlies medicatie wordt opgebouwd, je begint met een lage dosering die maandelijks verhoogd wordt, mits je het medicijn goed verdraagt. Hierdoor kan je lichaam aan het medicijn wennen en kun je duurzame resultaten behalen.

Verder zul je na verloop van tijd merken dat je minder honger hebt en sneller vol zit. Hierdoor neem je automatisch minder calorieën. Het is dan extra belangrijk om gezond te eten. Je hebt immers minder mogelijkheden om al je essentiële voedingsstoffen binnen te krijgen.

Ook is het belangrijk om voldoende te bewegen, goed te slapen en stress te minimaliseren. Dit versterkt de werking van de medicatie, geeft je afslankproces een boost en optimaliseert je gezondheid en energieniveau. 

Hoeveel kilo’s kun je verliezen?

En wat je natuurlijk het liefst wilt weten: het resultaat. Afhankelijk van de medicatie voor gewichtsverlies die je gebruikt en je leefstijl, is tot wel 26% gewichtsverlies mogelijk [8]. Dit is het gunstigste resultaat.

Een jaar gebruik van afslankmedicatie zorgt gemiddeld voor 3-12% extra gewichtsverlies vergeleken met alleen leefstijlinterventies [7]. En met slechts 5-10% gewichtsverlies boek je al significante gezondheidswinst [9]:

• Lagere bloeddruk
• Betere bloedsuikerspiegel
• Minder vet in het bloed (triglyceriden)
• Minder belasting op gewrichten
• Verbetering van slaapapneu en andere klachten

Hoe lang gebruik je afslankmedicatie?

Dat verschilt per persoon. Als je goed reageert op de medicatie, dus voldoende afvalt en geen vervelende bijwerkingen hebt, is het veilig om het langdurig te gebruiken.

Werkt het na 16 weken op de maximale dosis niet voldoende (minder dan 5% gewichtsverlies)? Dan zal je arts samen met jou kijken naar andere opties.

Let op: stop je met de medicatie, dan komt het gewicht vaak (deels) terug. Daarom is het belangrijk om te werken aan blijvende leefstijlveranderingen.

In het kort: Met de juiste leefstijl en medicatie kun je tot 26% afvallen en je gezondheid flink verbeteren.

Wat zijn de bijwerkingen van afslankmedicatie?

Medicijnen kunnen bijwerkingen veroorzaken. De meest voorkomende zijn mild en tijdelijk:

• Misselijkheid
• Verstopping of juist diarree
• Verminderde eetlust

Ernstige bijwerkingen zijn zeldzaam, maar bespreek altijd met je arts of een middel bij jouw situatie past. 

Belangrijke tips:

• Volg altijd het advies van je arts of medisch specialist.
• Gebruik de medicatie als aanvulling, niet als vervanging van een gezonde leefstijl.
• Bespreek áltijd welke andere medicijnen of supplementen je gebruikt.

In het kort: Bijwerkingen zijn meestal mild, maar gebruik voor je eigen veiligheid deze medicijnen alleen onder toezicht van een arts.

Welke afslankmedicatie is er in Nederland?

Hieronder een overzicht van de belangrijke medicatie voor gewichtsverlies:

Wegovy / Ozempic

• Wekelijkse injectie
• Sterk effect op verzadiging en eetlust
• Tot 15% gewichtsverlies 

Saxenda

• Dagelijkse injectie
• Ondersteunt het verzadigingsgevoel via GLP-1
• 5-10% gewichtsverlies 

Mounjaro

• Nieuwste generatie afslankmedicatie
• Stimuleert zowel GLP-1 als GIP voor dubbel effect
• Tot 26% gewichtsverlies 

In het kort: Je kunt verschillende medicatie krijgen, die verschillen in hun werking, sterkte en gebruik.

Nieuwe medicijnen in de pijplijn

De markt voor afslankmedicatie ontwikkelt zich snel. Zo wordt er gewerkt aan orale middelen en andere alternatieven. 

Middelen zoals retatrutide en bimagrumab laten in studies veelbelovende resultaten zien: ze helpen vet te verbranden én spiermassa te behouden [10,11].

In de toekomst wordt mogelijk nog effectievere en persoonlijker inzetbare medicatie voor afvallen ontwikkeld.

In het kort: De toekomst biedt mogelijk nog effectievere, mogelijk gepersonaliseerde afslankmedicatie.

Zijn deze injecties zomaar verkrijgbaar?

Nee, en dat is maar goed ook. GLP-1-injecties zijn uitsluitend op recept verkrijgbaar, bij een erkende apotheek. Alleen een arts kan beoordelen of je in aanmerking komt en welke dosering veilig en effectief is. 

De middelen zijn bedoeld voor mensen met obesitas of ernstige overgewicht-gerelateerde gezondheidsklachten, niet voor cosmetisch gewichtsverlies. Gebruik zonder toezicht kan leiden tot ernstige gezondheidsrisico’s, zoals uitdroging, galstenen of hartritmestoornissen.

Let op: de zwarte markt voor afslankmedicatie groeit. Koop nooit via onbetrouwbare websites of sociale media. Zonder medisch toezicht loop je risico op nepmiddelen, verkeerde doseringen en ernstige bijwerkingen.

In het kort: Koop de medicatie alleen op recept en via een erkende apotheek. Gebruik zonder medisch toezicht is riskant.

De conclusie: werkt medicatie bij gewichtsverlies?

Ja. Medicatie voor gewichtsverlies kan een krachtig hulpmiddel zijn, vooral als je met alleen voeding en beweging onvoldoende resultaat behaalt. Maar: het is géén quick fix. De grootste kans op blijvend succes zit in de combinatie van medicatie met een gezond leefstijl.

Wil je weten of afslankmedicatie iets voor jou is? Bij Wellis kijken we naar het hele plaatje: jouw lichaam, jouw doelen, jouw gezondheid. Vul onze korte vragenlijst in en ontdek wat er voor jou mogelijk is.

‍